Yêu thương như Thầy đă yêu thương

(Suy niệm của Lm. Gioan Nguyễn Văn Ty)

Bài Tin Mừng hôm nay là lời cáo biệt Đức Giêsu nói cho các môn đệ thân yêu trước khi Người ra đi chịu chết, đồng thời cũng là những lời trăn trối thâm t́nh nhất. Chính trong bối cảnh cụ thể và lịch sử đó mà ‘điều răn mới’ trở thành đặc biệt quan trọng và sâu sắc.

 

Không hiểu sao: măi cho tới bây giờ, tôi vẫn chưa hết dị ứng với chữ ‘giới răn’ (commandments). Một từ vựng khác là ‘thập điều’ (Decalogue) xem ra nhẹ nhàng hơn nếu xét theo nguyên ngữ. Đối với người công giáo, cũng không biết từ bao giờ, từ ngữ ‘giới răn’ đă trở thành phổ biến và quen tai. “Điều răn’ có nghĩa là: một qui đinh, một điều buộc phải làm hay cấm không được làm, phát xuất từ một thẩm quyền tối thượng. Đă là điều răn, th́ mọi người ai đều ‘phải’ tuân giữ. Người Việt Nam quen với khái niệm: ‘lời răn bảo’ (nên, hăy), với nội dung nhẹ nhàng và khích lệ hơn. Tôi thiết nghĩ là con người đương đại (đặc biệt giới trẻ hôm nay) cũng chuộng nhẹ nhàng khuyên nhủ hơn là răn đe. Hơn nữa, trong các ‘điều răn’ th́, luật buộc phải yêu thương lại có vẻ bất hợp lư hơn hết! T́nh yêu không thể bó buộc! nó dựa trên tự do và nhận thức; không một ai, kể cả Thiên Chúa, có thể bắt buộc người khác phải yêu ḿnh. Là chúa tể, Ngài chỉ có quyền bắt mọi tạo vật phải thờ lạy, phải kính sợ ḿnh mà thôi! Thế th́ ta phải hiểu câu nói của Đức Giêsu thế nào đây: “Thầy ban cho anh em một điều răn mới là anh em hăy yêu thương nhau”.

 

Trước hết hăy nhớ rằng: các thính giả của Đức Giêsu trong cái giờ phút biệt ly đó là các môn đệ; mà các ông đều là những người Do Thái gốc (xem Ga 1:47). Các Pha-ri-sêu vẫn thường nói tới ‘điều răn’ (xem Mt 22:34-40), vậy th́ việc Đức Giêsu đề cập tới một ‘điều răn mới’ là hoàn toàn hữu hiệu để lôi cuốn đám thính giả Do Thái lắng nghe Người. Chắc hẳn các môn đệ đă khá quen thuộc với các đoạn chương 20, câu 2-17 trong sách Xuất Hành, hoặc chương 5 câu 6-21 sách Đệ Nhị Luật. Các đoạn văn này đều đặt ‘10 giới răn ’ dựa trên thẩm quyền tối thượng của Đức Chúa Gia-vê, Đấng đă giải thoát dân khỏi ách nô lệ bên Ai-Cập và dẫn đưa họ vào đất hứa. Mười điều răn hay thập giới có thể được coi như các điều khoản của giao ước dân Do Thái kư kết với Gia-vê, Đấng giải phóng họ. Tự nó, thập giới là những qui luật rất nhân bản và hợp lư, kể cả ba khoản đầu trực tiếp liên quan tới Đức Chúa, tuy nhiên ta không thể khảng định thập giới đích thực là luật yêu thương! Đúng hơn, đó là luật công bằng, luật ṣng phẳng, luật ràng buộc do cam kết của một khế ước giữa hai bên kư kết với nhau. Ngay cả ‘yêu tha nhân như yêu chính ḿnh’ cũng chỉ xuất phát từ đ̣i hỏi công bằng của Cựu ước: “Tất cả Luật Mô-sê và các sách ngôn sứ đều tùy thuộc vào hai điều răn ấy” (Mt 22:40); chính Đức Giêsu đă khảng định như vậy.

 

Trong bối cảnh đó th́ “anh em hăy yêu thương nhau như Thầy đă yêu thương anh em” mới là ‘điều răn’ hoàn toàn mới mẻ, v́ nó vượt xa những đ̣i hỏi công bằng ṣng phẳng của một giao kèo xă hội. Nền tảng và nguyên lư của ‘hăy yêu thương này’ chính là con người Đức Giêsu Ki-tô, Đấng đă hiến ḿnh chịu chết trên thập giá… để thực hiện cuộc giải phóng và lập một vương quốc thứ tha. Đó chính là ‘điều răn’ căn bản của giao ước mới, nói theo lối diễn tả của của người Do Thái. Nó phát xuất từ sự khám phá ra, hay nhận thức được: sự trung thành tuyệt đối của một Thiên Chúa cứu độ, nhân ái và giầu ḷng xót thương, để rồi tự đáy ḷng mỗi người nẩy sinh và phát triển một t́nh yêu đáp trả quảng đại. Chính v́ điều này mà, và trong tâm t́nh sâu đậm nhất của cuộc tiễn biệt, Đức Giêsu mới chính thức công bố ‘điều răn’ này! Sắp tới đây, các môn đệ sẽ tận mắt chứng kiến t́nh yêu này bắt đầu trở thành hiện thực: các ông sẽ được chứng kiến một Thiên Chúa yêu đến cùng, yêu tới độ “sai Con của Người đến làm của lễ đền tội cho chúng ta” trên Thập Giá (1 Ga 4:10).

 

Nếu thế th́ đây không c̣n phải là một ‘điều răn’ chính hiệu nữa, có nghĩa là không phải là một điều ǵ áp đặt từ bên ngoài. T́nh yêu mời gọi t́nh yêu! Những ai đă chứng kiến t́nh yêu Thập Giá, đă cảm nghiệm thấy “t́nh yêu đó là như thế này…” (1 Ga 4:8-11) th́ việc ‘buộc’ hay ‘phải’ yêu thương anh em ḿnh chỉ c̣n là một cách nói. Thực ra chẳng có buộc ǵ cả: nếu anh biết Thiên Chúa trong Đức Giêsu Ki-tô hiến ḿnh trên thập giá cho anh và biết cách thâm sâu, th́ việc yêu người anh em lỗi phạm sẽ là một đ̣i hỏi nội tại, một công việc của cơi ḷng. Ngược lại, nếu anh thấy ḿnh chưa thể yêu thương người anh em, th́ đơn giản là v́ anh chưa thật sự thấu hiểu Thập Giá, nơi Thiên Chúa đă yêu và hiến ḿnh cho anh bất chấp con người anh đầy tội lỗi. Gioan đă muốn diễn tả như thế trong các chương 4 và 5 của lá thư thứ nhất: hoặc biết về t́nh yêu xót thương của Thiên Chúa hoặc không thể yêu tha nhân: v́ nếu thấu hiểu được ḷng Chúa nhân ái xót thương, th́ chúng ta ‘phải’, như một định luật hoàn toàn lô-gích hay đúng hơn một chuyển động tất nhiên của cơi ḷng, yêu mọi người anh em của ḿnh thôi, cho dầu họ có bất toàn tới mấy. Yêu thương tha thứ cho kẻ thù nghịch sẽ măi măi là điều không thể, là một nghịch lư của niềm tin, bao lâu Thập Giá chưa được chúng ta giương cao trong đời sống.

 

Do đó, nếu tôi chưa thấy ḿnh có thể yêu mến hoặc tha thức cho cận nhân, th́ tôi biết đâu là nguyên nhân rồi đó!

 

Lạy Chúa từ nhân, nếu con chưa thể yêu các anh em con, th́ đơn giản là v́ con chưa hiểu thấu và cảm nghiệm được: ‘Chúa yêu thương và hiến ḿnh v́ con’ tới mức độ nào. Xin cho con biết chiêm ngắm Thập Giá, nhất là khi cử hành Thánh Lễ, để con ngày càng vào sâu hơn trong t́nh yêu xót thương của Chúa. Chỉ qua cách đó, phải, qua cách duy nhất đó, con mới có thể trở nên một Linh Mục đích thực, biết yêu mến và tự hiến cho đoàn chiên và các anh em con ‘như Chúa đă yêu thương’. Xin hăy giúp con đạt được điều này trong công tác mục vụ hàng ngày của con. Amen.