Tường thuật những lần Đức Mẹ Hiện ra với Juan Diego tại Guadalupe

Tất cả những tài liệu tường thuật sự kiện Đức Mẹ hiện ra tại Guadalupe được ghi chép lại trong tập tài liệu "Nican Mopohua" hay c̣n gọi là "Huei Tlamahuitzoltica" bằng tiếng Nahuati, ngôn ngữ của người dân Aztec, bởi một học giả người thổ dân tên là Antonio Valeriano khoảng giữa thế kỷ 16.

Đáng tiếc thay, nguyên bản của ông ta đă bị mất. Chỉ c̣n lại bản sao đầu tiên được xuất bản ở Nahuati vào năm 1649 bởi Luis Lasso de la Vega, với h́nh b́a của tập tài liệu này như h́nh trên.

Nội dung của tập tài liệu đó được chuyển dịch như sau: "10 năm sau khi Thành Phố Mexicô bị chiếm đóng, chiến tranh kết thúc, và ḥa b́nh đă trở lại với người dân; trong hoàn cảnh này, Đức Tin bắt đầu chớm nở, và mọi người nhận biết Thiên Chúa Thật, nhờ Ngài mà chúng ta được sống. Vào thời đó, vào năm 1531, vào những ngày đầu của tháng 12, có một thổ dân nghèo, tên là Juan Diego, thuộc thổ dân Cuautitlan. Tất cả những sự việc này đă xảy ra với ngài tại một nơi thuộc về miền Tlatilolco.

Lần hiện ra thứ nhất

Vào một sáng sớm ngày thứ Bảy trước khi mặt trời mọc, ngài đang trên đường đi Lễ. Khi ngài đến dưới sườn đồi tên là Tepeyacac, lúc đó trời đă bắt đầu sáng, và ngài nghe thấy có tiếng ca trên đỉnh đồi, giống như tiếng hót của nhiều loại chim khác nhau.

Đột nhiên tiếng hát ngưng lại, và như có tiếng trả lời. Bài hát, rất nhẹ nhàng và êm dịu, tuyệt vời như tiếng những loài chim đang ḥa tấu với nhau. Juan Diego ngừng lại và tự nhủ: "Sung sướng thay, tôi có xứng đáng ǵ đâu để được nghe những điệu nhạc như thế này? Có phải tôi đang mơ? Hay tôi đang tỉnh? Tôi đang ở đâu đây? Phải chăng tôi đang ở trên Thiên Đàng?" Ngài ngó t́m về phía Đông, trên đỉnh núi, nơi có những tiếng ca tuyệt vời vang vọng lại; và rồi tiếng hát đột nhiên ngừng lại và trong lặng thinh. Rồi ngài nghe có tiếng gọi từ trên đỉnh núi nói với ngài: "Juanito, Juan Dieguito". Và ngài cất bước đi về phía có tiếng gọi ngài. Ngài chẳng thấy sợ hăi chút nào, ngược lại, ngài cảm thấy phấn khởi.

Thế rồi ngài đi lên đồi, t́m xem nơi có tiếng gọi ngài. Khi ngài đến trên đỉnh đồi, ngài thấy có một Bà, đang đứng ở đó và bảo ngài hăy đến đó. Đến gần bên Bà, ngài cảm thấy Bà thật tuyệt vời, thật siêu việt; áo của Bà sáng rực giống như mặt trời; giốc đá mà Bà đang đứng trên đó, chiếu ra những tia sáng tựa như tia sáng của những loại đá quí, và trên mặt đất sáng rực một ṿm cầu vồng. Những cây rừng mọc xung quanh đó sáng trong như ngọc bảo, lá th́ lấp lánh như ngọc lam, c̣n cành th́ sáng tươi như vàng ṛng. Ngài cúi đầu trước mặt Bà và lắng nghe Bà nói, nhẹ nhàng và khích lệ, giống như một ai đó đang đỡ nâng ngài lên cao vậy.

Bà nói: "Juanito, đứa con khiêm nhượng nhất của Ta, con đang đi đâu vậy?" Ngài trả lời: "Thưa Bà và Con Ḷng Bà, con đang đi tới nhà của Bà ở Mexicô, Tlatilolco, để dự lễ, để nghe lời giảng dạy của các Linh Mục, những đại biểu của Chúa." Rồi Bà nói với ngài: "Hăy nhớ rơ và hăy biết rằng, con là đứa con khiêm nhượng nhất của Ta, và Ta là Đấng Rất Thánh Đồng Trinh Maria, Mẹ của Thiên Chúa Thật là Đấng mà nhờ Ngài chúng ta được sống, là Đấng Sáng Tạo nên mọi sự, là Chúa Tể trời đất. Ta muốn một ngôi Đền Thánh sẽ được nhanh chóng xây cất tại nơi này, để Ta đến đây và yêu thương, an ủi, giúp đỡ, và ǵn giữ bảo vệ mọi người, bởi v́ Ta là Mẹ yêu dấu của con, đối với con, và đối với tất cả các dân cư ở trên mănh đất này, và tất cả những người khác, những người yêu mến Ta, thành tâm và tin tưởng vào Ta; để Ta lắng nghe những tiếng kêu than của họ, và an ủi những nỗi khổ đau, những lo buồn, những ưu tư  của họ. Và để hoàn thành mệnh lệnh của Ta, con hăy đi đến Ṭa Giám Mục Mexicô, và con hăy nói với Đức Giám Mục rằng Ta rất muốn ngài xây tại nơi đây một ngôi Đền Thánh cho Ta; con hăy kể lại tất cả những sự việc xảy ra với con hôm nay, những ǵ con nh́n thấy, những ǵ con nghe thấy. Hăy chắc chắn rằng, Ta sẽ thưởng công cho con, bởi v́ Ta sẽ làm cho con hạnh phúc xứng đáng với những cố gắng và khó nhọc mà con đă thực hiện như lời Ta truyền dạy. Này con, con đă nghe lệnh truyền của Ta, hỡi đứa con khiêm nhượng của Ta; hăy đi và hăy cố gắng thực hiện những điều Ta đă dạy."

Vào lúc đó, ngài cúi đầu trước mặt Đức Bà và nói: "Thưa Bà, con sẽ đi thực hiện như lời Bà dạy bảo; bây giờ con xin phép để chào Bà, con, tôi tớ khiêm nhượng của Bà." Rồi ngài xuống núi và đi vội vàng, đi thẳng tới đường lộ hướng về Thành Phố Mexicô.

Lần hiện ra thứ hai

Vào tới trong Thành Phố, và không chần chờ, ngài đi thẳng tới Ṭa Giám Mục, vừa tới nơi ngài gặp linh mục ḍng Phanxicô tên là Juan de Zumarraga. Cha ḍng Phanxicô đón tiếp ngài và cho người thông báo với Đức Giám Mục. Ngồi chờ một khoảng lâu, cha ḍng Phanxicô cho gọi ngài và nói rằng ngài đă được Đức Giám Mục cho vào gặp. Khi vào bên trong, ngài cúi đầu và quỳ xuống chào Đức Cha, sau đó ngài kể lại những lời Đức Mẹ Trên Trời nhắn nhủ với ngài; ngài cũng kể lại những ǵ ngài đă nghe và nh́n thấy. Sau khi nghe kể lại những sự việc đă xảy ra, những điều khó có thể tin được; Đức Cha bảo ngài: "Con hăy về đi,  và cha rất vui để nghe những ǵ con đă kể. Cha sẽ xem xét lại từ đầu và sẽ cho con biết cha nghĩ ǵ về những điều mong muốn mà con đă đến đây nói với cha." Ngài rời đó và cảm thấy buồn bă, bởi v́ câu trả lời của Đức Cha chưa đáp ứng được điều ǵ cả.

Trong cùng ngày, ngài trở về và chạy thẳng tới đỉnh đồi, gặp Đức Mẹ Trên Trời hiện ra, đang đứng chờ ngài, cũng ngay tại nơi mà ngài đă nh́n thấy lần thứ nhất. Nh́n thấy Bà, ngài cung kính trước mặt Bà và nói: "Thưa Bà và Con Ḷng Bà, con đă đi tới nơi mà Bà đă chỉ bảo cho con đi. Khó khăn lắm con mới vào được bên trong Ṭa Giám Mục. Con đă gặp Đức Cha và đă truyền đạt tới Đức Cha những lời Bà đă dạy. Đức Cha tiếp đăi con ân cần và lắng nghe những ǵ con nói, nhưng khi Đức Cha trả lời, có vẽ h́nh như Đức Cha không tin con. Đức Cha bảo: "Con hăy về đi, cha rất vui để nghe những ǵ con đă kể. Cha sẽ xem xét lại từ đầu những điều mong muốn mà con đă nhắn lại với cha." Cách trả lời của Đức Cha làm con hiểu rằng Đức Cha cho những điều Bà muốn xây một ngôi Đền Thánh tại nơi này là những điều do con tự vẽ vời ra chứ không phải là những lời chỉ dạy của Bà; v́ vậy, thưa Bà và Con Ḷng Bà, con xin Bà hăy truyền đạt những lời chỉ dạy này cho một ai đó quan trọng, nổi tiếng, đáng kính, và đáng trọng hơn, để cho họ dễ tin hơn; bởi v́ con là một kẻ chẳng là ǵ, con là một sợi dây nhỏ, một chiếc thang bé, một mẩu đuôi, một chiếc lá, và Bà và Con Ḷng Bà, thưa Bà, Bà sai con tới một nơi mà con chưa bao giờ dám tới hay dám nghĩ rằng sẽ đi tới đó. Thưa Bà, xin Bà hăy tha thứ cho con điều mà con đă không hoàn thành được."

Đức Mẹ Đồng Trinh trả lời: "Này hỡi đứa con bé nhỏ của Ta, con hăy hiểu rằng, Ta có rất nhiều tôi tớ và nhiều sứ giả, để Ta tin cậy và sai bảo truyền đạt những mệnh lệnh và những điều mong muốn của Ta, nhưng điều đáng quư nhất đó là sự tận t́nh của con, và con hăy chắc chắn rằng cùng với sự cố gắng của con, điều mong muốn của Ta sẽ được thực hiện. Ta truyền dạy con một lần nữa, hỡi đứa con bé nhỏ của Ta, ngày mai con hăy đi gặp Đức Giám Mục một lần nữa. Con hăy đi với Danh Ta, và hăy cho Đức Cha biết điều mong muốn của Ta là hăy xây dựng một ngôi Đền Thánh như lời Ta truyền dạy cho Đức Cha. Và con hăy nói với Đức Cha rằng, Ta, chính Ta, là Đức Maria Đồng Trinh, Mẹ Thiên Chúa, đă sai con đi."

Juan Diego trả lời: "Thưa Bà và Con Ḷng Bà, con sẽ không chần chừ, con sẽ vui vẽ đi để hoàn thành lệnh truyền của Bà. Không lư do nào để con không thực hiện cả, cho dù là gian khổ. Con sẽ đi để thực hiện điều mong muốn của Bà, nhưng có lẽ con sẽ không nghe được những tiếng trả lời lạc quan, hoặc giả như con sẽ chỉ được nghe những lời không tin vào con. Chiều mai, trước khi mặt trời lặn, con sẽ đến đây để mang lại cho Bà kết quả trả lời về lệnh truyền của Bà. Bây giờ con xin ra đi, đứa con bé nhỏ của Bà, Thưa Bà và Con Ḷng Bà. Xin Bà tạm nghỉ ngơi trong khi chờ đợi kết quả." Nói rồi ngài rời nơi đó và đi về nhà nghỉ ngơi.

Lần hiện ra thứ ba

Ngày hôm sau, ngày Chúa Nhật, trước khi mặt trời mọc, ngài rời khỏi nhà và đi về phía Tlatilolco, để tham dự Thánh Lễ, và để kịp điểm danh, sau đó c̣n phải đi tới Ṭa Giám Mục nữa. Khoảng gần 10 giờ, sau khi đă tham dự Thánh Lễ và đă được gọi tên điểm danh và mọi người đă giải tán, ngài vội vàng rời bước. Lúc này ngài đi thẳng tới Ṭa Giám Mục. Khó khăn lắm, ngài đă tới, ngài cố hết cách để t́m gặp Đức Giám Mục. Cũng vậy, với bao nhiêu vất vă rồi ngài cũng được gặp Đức Giám Mục. Ngài quỳ dưới chân Đức Giám Mục. Ngài buồn bă và rơi lệ trong khi kể lại những lệnh truyền của Đức Bà Trên Trời, với niềm tin mà Thiên Chúa đă ban cho ngài để tin vào lệnh truyền đó, và nói lên điều mong ước của Đức Mẹ Vô Nhiễm, là xây dựng một ngôi Đền Thánh tại nơi mà Đức Bà muốn. Ngài kể liên tục không ngừng và giải thích rơ ràng h́nh dáng của Bà như thế nào, tất cả những sự việc ngài đă thấy và đă ngưỡng mộ vẽ đẹp của Bà như thế nào, những sự việc chứng tỏ Bà là Đức Mẹ Đồng Trinh Mẹ của Chúa Cứu Thế, Chúa chúng ta, Đức Giêsu Kitô, tuy nhiên, Đức Cha có vẽ không tin lắm và Đức Cha nói với Juan Diego, rằng không phải chỉ có những thắc mắc mà Đức Cha đă hỏi đó thôi, mà c̣n nữa, phải có những dấu lạ cần thiết, để Đức Cha có thể tin rằng Juan Diego thật sự là được Đức Bà Trên Trời phái tới. Bởi vậy, Juan Diego nói tiếp với Đức Giám Mục: "Kính thưa Đức Cha, Đức Cha muốn phải có những dấu lạ như thế nào? Để con sẽ đi và sẽ yêu cầu dấu lạ từ Đức Bà Trên Trời là Đấng đă sai con đến đây." Đức Giám Mục thấy Juan Diego có vẽ xác quyết lắm, nhưng cũng chẳng nói rơ là cần phải có những ǵ, thế rồi giải tán. Và ngay tức khác, Đức Cha cho những người thân cận đáng tin cậy của ḿnh đi theo Juan Diego để xem Juan Diego đi nơi nào, gặp ai và sẽ nói chuyện với ai. Sự việc được giải quyết như thế. Juan Diego đi thẳng ra đường. Những người đi theo Juan Diego, khi đi ngang qua một gịng suối, gần chiếc cầu đi về miền Tepeyacac, th́ lạc mất không thấy Juan Diego nữa. Họ t́m khắp nơi, nhưng không t́m thấy ngài. Bởi vậy họ trở về, họ không những chán năn chẵng muốn đi chút nào, mà c̣n chẳng chú ư ǵ tới sự việc này cả, họ bực ḿnh trở về. Và bởi vậy họ về nói lại với Đức Giám Mục và khuyên Đức Cha đừng tin vào Juan Diego; họ nói với Đức Cha rằng Juan Diego đang lừa đăo; rằng những ǵ Juan Diego đă nói chỉ là chuyện phịa ra thôi, hay những ǵ Juan Diego nói chỉ là những chuyện mơ mộng mà thôi. Và rồi họ nói rằng, nếu Juan Diego có trở lại, họ sẽ trừng phạt ngài, để cho ngài hết dám phịa chuyện và lừa đăo nữa.

Trong lúc đó, Juan Diego đang gặp Đức Bà Đồng Trinh, để tryền đạt lại cho Đức Bà sự trả lời của Đức Giám Mục. Sau khi Đức Bà đă nghe xong, liền nói với ngài: "Được và tốt lắm, hỡi đứa con bé nhỏ của Ta, ngày mai con hăy trở lại đây, rồi con sẽ có dấu lạ để mang tới cho Đức Giám Mục như Đức Giám Mục yêu cầu. Với dấu lạ này, Đức Cha sẽ tin vào con, và như thế, Đức Cha sẽ không nghi ngờ con nữa đâu; và này, hỡi đứa con bé nhỏ của Ta, Ta sẽ ghi nhớ những cố gắng cũng như những vất vă mà con đă thực hiện theo những lời truyền của Ta. Này con, bây giờ con hăy về đi. Ngày mai Ta sẽ chờ con tại đây."

Lần hiện ra thứ tư

Ngày tiếp theo, Ngày Thứ Hai, là ngày Juan Diego phải đến để lấy một dấu lạ làm cho mọi người có thể tin vào ngài, nhưng ngài đă không đến được, bởi v́ ngày hôm trước khi ngài về tới nhà, chú của ngài, người chú tên là Juan Bernadino, bị bệnh, đang trong t́nh trạng trầm trọng. Lúc đầu ngài đi mời một bác sĩ đến chữa trị cho chú; nhưng đă quá trễ, bệnh t́nh đă đến thời kỳ trầm trọng. Đêm hôm đó, chú của ngài muốn ngài sáng sớm mai phải đi mời một linh mục để cho chú được dọn ḿnh lần chót và được xưng tội, v́ chú thấy chắc rằng giờ chết của ḿnh đă gần kề, và cảm thấy không c̣n dậy nổi hay có thể khỏe lại được nữa.

Vào ngày thứ Ba, từ sáng sớm trước khi mặt trời mọc, Juan Diego rời khỏi nhà và đi Tlatilolco để mời linh mục; và khi ngài đến đoạn đường băng qua đồi Tepeyacac, ở phía tây, nơi mà ngài sẽ đi qua, ngài tự nhủ: "Nếu tôi đi lối này, Đức Bà sẽ gặp thấy tôi, và rồi tôi sẽ trễ, v́ tôi sẽ được sai để mang một dấu lạ tới Ṭa Giám Mục, như chương tŕnh đă sắp xếp từ trước; nhưng mà điều cần thiết nhất bây giờ là tôi phải đi mời một linh mục, v́ chú tôi đang chờ đợi vị linh mục này." Rồi ngài đi ṿng đường quanh đồi, như thế Đức Bà sẽ không bắt gặp được ngài, nhưng Đức Bà đă nh́n thấy và biết hết mọi sự rơ ràng. Bởi vậy ngài lại gặp Đức Bà đang trên đồi đi xuống phía ngài, Đức Bà đến với ngài bên sườn đồi và nói với ngài: "Việc ǵ thế, hỡi đứa con bé nhỏ của Ta? Con đang đi đâu thế?" Ngài giật ḿnh, và thẹn thùng hay sợ hăi? Ngài cúi đầu trước mặt Đức Bà. Ngài chào Bà và nói: "Thưa Bà và Con Ḷng Bà, Thiên Chúa thường ở cùng Bà. Con xin chào Bà, Bà vẫn mạnh giỏi chứ? Con đă phiền ḷng đến Bà. Bà biết là một trong những tôi tớ của Bà, người chú của con, đang đau nặng, chú của con đang trong cơn trầm trọng, và sắp chết. Con đang vội vàng đi đến nhà của Bà ở Mexicô để t́m linh mục, mục tử yêu dấu của Chúa, để ban phép giải tội và cho chú con dọn ḿnh lần chót, bởi v́, chúng con là những người được sinh ra, đến với đời và rồi phải chuẩn bị cho một ngày sẽ chết. Nếu con đi, con sẽ trở lại đây ngay để con c̣n thực hiện theo lệnh truyền của Bà. Thưa Bà và Con Ḷng Bà, xin hăy tha thứ cho con, xin hăy nhẫn nại cho thời gian tŕ hoăn của con. Con sẽ không hủy bỏ lời Bà đă dạy, thưa Bà. Ngày mai con sẽ đến đây ngay." Sau khi đă nghe những lời giải thích của Juan Diego, Đức Bà Đồng Trinh trả lời: "Này, hỡi đứa con bé nhỏ của Ta, hăy nghe, và hăy biết rơ rằng, không ǵ có thể làm con sơ hăi hay nguy hiểm. Con đừng lo lắng. Đừng sợ ǵ về căn bệnh này cả, và cũng đừng sợ ǵ về bệnh tật cả. Không phải có Ta là Mẹ của con đây sao? Không phải con đang được Ta bảo vệ sao? Không phải Ta là sức khỏe của con sao? Con không thấy vui sướng bên Ta sao? Con muốn điều ǵ? Đừng sợ hăi hay lo lắng về điều ǵ. Đừng lo lắng ǵ về căn bệnh của chú của con cả, chú của con sẽ không chết lúc này v́ căn bệnh đó đâu. Hăy biết chắc rằng ngay lúc này chú của con đă được chữa lành." (Và đúng như thế, sau đó ngài biết được là chú của ngài đă được chữa lành vào chính ngay lúc đó.)

Khi Juan Diego nghe được những lời này bởi Đức Bà Trên Trời, ngài cảm thấy an tâm. Ngài vui vẽ. Ngài xin Bà tha thứ cho ngài về việc chưa đi gặp Đức Giám Mục và mang đến cho Đức Cha một dấu lạ để làm chứng, và để Đức Cha có thể tin. Đức Bà truyền lệnh cho ngài hăy đi lên đỉnh đồi, nơi mà ngài đă gặp Đức Bà lần trước đây. Đức Bà nói với ngài: "Này đứa con bé nhỏ của Ta, con hăy đi lên đỉnh đồi; nơi mà con đă gặp Ta và Ta đă truyền lệnh cho con, con sẽ thấy rất nhiều bông hoa hồng khác nhau. Hăy ngắt và hăy gom chúng lại với nhau, rồi đem chúng lại đây trước mặt Ta." Tức khắc, Juan Diego tiến lên đồi, khi ngài vừa tới đỉnh, ngài ngạc nhiên v́ thấy rất nhiều bông hoa hồng màu sắc rực rỡ đang nở tươi sớm trước mùa, v́ nay đang là ngoài mùa, mùa sẽ làm cho hoa khô chết v́ giá lạnh. Những bông hoa lấp lánh tươi đẹp với những giọt sương long lanh c̣n đọng lại trên những cánh hoa làm tươi mát và lấp lánh như những hạt kim cương. Ngài vội vàng ngắt chúng. Ngài gom chúng lại với nhau và đặt nằm trong vạt áo "tilma" vải thô mà ngài đang mặc. Đỉnh đồi này là một nơi không loại hoa nào có thể mọc nổi, v́ đầy những gai góc, sỏi đá. Chỉ có một vài loại cỏ dại có thể mọc, nhưng bây giờ đang là tháng 12, tất cả các rau cỏ đều đă bị khô chết v́ giá lạnh. Rồi ngài vội vàng xuống đồi, mang những bông hoa hồng mà ngài vừa mới ngắt đem đến cho Đức Bà Trên Trời, khi Bà nh́n thấy, Bà cầm xem rồi đặt lại trên vạt áo "tilma", và nói: "Này, đứa con bé nhỏ nhất của Ta, tất cả những bông hoa hồng này là một minh chứng và là dấu lạ mà con sẽ mang tới cho Đức Giám Mục. Con hăy nhân danh Ta mà nói với Đức Cha rằng Đức Cha sẽ thấy từ trong những bông hoa hồng này điều mong ước của Ta và rồi Đức Cha sẽ thực hiện việc này. Con là sứ giả của Ta, xứng đáng nhất và đáng tin cậy nhất. Ta dặn kỷ con điều này, chỉ khi nào trước mặt Đức Giám Mục con mới được mở vạt áo ra để cho Đức Cha xem những ǵ con mang tới cho Đức Cha. Con hăy kể lại tất cả mọi việc với Đức Cha; con hăy nói với Đức Cha rằng Ta đă sai con đi lên đỉnh đồi, để ngắt những bông hoa hồng này; và tất cả những ǵ con đă gặp và đă thấy hôm nay, rồi con sẽ được đưa vào trong Ṭa Giám Mục để Đức Cha giúp đỡ con, với mục đích là để xây dựng một ngôi Đền Thánh như Ta đă yêu cầu."

Sau khi Đức Bà Trên Trời đă căn dặn ngài, ngài liền đi ra đường và nhắm về hướng Mexicô tiến bước; v́ vui mừng và v́ đă cảm thấy chắc chắn, ngài kỷ càng ôm gọn tấm vạt áo "tilma" đang gói trọn những bông hoa hồng, hết sức cẩn thận; để không bông hoa hồng nào bị rơi khỏi vạt áo, ngài vui vẽ với những bông hoa hồng sặc sỡ đẹp đẽ nỡ tươi đang ôm trong ḷng