Giuse đón Maria về theo
kế hoạch của Thiên Chúa
Trong tŕnh thuật truyền tin cho Maria (x. Lc 1, 26-38), Yuse
được
nhắc đến như là một người thuộc
ḍng dơi vua Đawit, đă đính hôn với
Maria (x. Lc 1, 27). Việc
nhắc tên Yuse chỉ nhắm đến việc liên
hệ của
ông với ḍng tộc vua Đawit, c̣n việc đă đính
hôn với Maria không được
nhấn mạnh. Ở câu 32 và 33 của đoạn
truyền tin nói rơ đến việc người
con Maria sẽ sinh thuộc ḍng tộc Đawit và sẽ là
vua thuộc nhà Đawit
trị v́ vương quốc vĩnh viễn như lời
ngôn sứ Nathan đă nói trong sách
thứ hai Samuel. Nhưng lại khẳng định,
người con đó được tác sinh bởi
“Thánh Thần sẽ ngự xuống trên bà, và quyền
năng Đấng Tối Cao sẽ rợp
bóng trên bà, v́ thế, Đấng Thánh sắp sinh ra sẽ
được gọi là Con Thiên Chúa” Lc 1, 35), chứ ḥan
ṭan không bởi Yuse.
Một
bạn trẻ thắc về tính pháp lư của lời Fiat
của Maria như sau: Theo
bản dịch của Nhóm Phụng vụ các giờ kinh th́
đức Mẹ đă “thành hôn” với
Yuse, tức là đă trở thành người của Yuse, mà
theo luật Do Thái, người
vợ được xem như là của cải của người
chồng. Ngay trong luật Thiên Chúa
truyền cho Môsê phải nói cho dân cũng xếp
người vợ chung với những của
cải của người chồng như nhà cửa,
tối tớ, ḅ lừa … “Ngươi không được
ham muốn nhà người ta, ngươi không
được ham muốn vợ người ta, tôi tớ
nam nữ, con ḅ con lừa, hay bất cứ vật ǵ
của người ta”(Xh 20, 17).
Nếu đă thành hồn th́ rơ ràng Maria Fiat là phạm
luật, và Thiên Chúa mời gọi Maria làm như thế
cũng phạm luật luôn.
Thật ra đây là vấn đề t́m cách diễn ư
trong dịch thuật mà thôi. Nhóm
Phụng vụ các giờ Kinh muốn dựa theo
phong tục của người kinh để tŕnh
bày tính pháp lư (lại pháp lư) của Chúa Yêsu sau khi
được sinh ra. Nếu
chỉ “đính hôn” th́ con của Maria không chắc là con
của Yuse. Nhưng khi
đă “thánh hồn” th́ chắc chắn người con
đó là con của Yuse, và như vậy
thuộc ḍng tộc vua Đawit. Cha Yuse Nguyễn Thế
Thuấn, CSsR th́ dịch là
“đính hôn”. Các cha giáo dạy Thánh kinh cũng
xác nhận chữ gốc tiếng Hy
Lạp là “đính hôn”. Theo phong tục của
người Do Thái, nếu con của người
nữ đă đính hôn, mà không bị người đính
hôn với ḿnh tố giác là ngoại
t́nh th́ người con đó sẽ là người con
hợp pháp của người nam đă cùng
đính hôn đó. Thật ra các dân tộc thiểu số
ở Việt Nam như Jarai, Bahnar
cũng như vậy. Chỉ cần “djă kong”
(đám hỏi) xong, tuy chưa được chung
sống, mà lỡ có con, mà người nữ không bị
tố cáo gian dâm th́ người con
đó được luật tục công nhận là con
của cả hai người. C̣n riêng về bản
văn gốc khi diễn tả t́nh trạng của Maria và
Yuse là “đính hôn” là có ư
cho thấy Đức Mẹ c̣n có cơ hội chọn
lựa khác, chưa bị ràng buộc hoàn
toàn, c̣n có quyền tự do quyết định.
Người đính hối rồi vẫn có thể từ
hôn ! Nhờ vậy mà
lời Fiat của Maria không có vấn đề ǵ về
pháp lư. Có
lẽ mong có một bản văn dịch dễ hiểu,
không cần chú giải, các dịch giả
đă tước đi quyền tự do c̣n lại của
Maria về mặt pháp lư như người bạn trẻ
đă đặt thành vấn đề.
Cho
đến hôm nay, đa số đă nh́n nhận việc
Đức Mẹ thụ thai bởi phép
Chúa
Thánh Thần đă được Đức Maria tâm sự
cho Yuse biết trước khi sứ thần
bào tin cho ông rồi. C̣n việc Yuse là người công chính
lại t́m cách
ĺa bỏ Maria cách kín đáo (x. Mt 1, 19) th́ có thể hiểu
đơn giản là
Yuse không thể nhận thai nhi đó là con ḿnh và chung
sống với Maria,
v́ như thế là tiến quyền Thiên Chúa, phạm Thánh;
c̣n nếu tố cáo Maria
ngoại t́nh th́ Yuse đă mắc tội vu khống, v́
đă biết rơ Maria mang thai
ở Chúa Thánh Thần. Ở hoàn cảnh đó, Yuse chọn
giải pháp an toàn cho kế
hoạch của Thiên Chúa và người nữ Sion
Người đă tuyển chọn, cùn chấp
nhận mang tiếng là không đàng hoàn, nghiêm túc với Maria
nên đă bỏ
trốn.
Đó là suy
luận của con người theo cách
con người tự hào rằng có thể
cộng tác với Thiên Chúa trong kế hoạch của
Người. Nhưng trong việc
này, có vẻ Thiên Chúa quyết liệt thực hiện cho
bằng được kế hoạch của
Người bằng cách thức của Người, nên
Người đă truyền tin cho Yuse (x.
Mt 1, 18-24). Và khi biết rơ ư định của Thiên Chúa th́
Yuse “khi tỉnh giấc, làm như sứ thần Chúa
dậy và đón vợ về nhà” (Mt 1, 24)
Tôi
tưởng tựơng khi đón Maria về, Maria nói
với Yuse:
-
Sao anh liều
vậy?
-
Sứ thần Chúa
– Đức Chúa – đă ban tin cho anh rồi và bảo anh
đón em về nhà!
-
Sứ thần –
Maria hỏi – cũng báo tin cho anh?
Lời Yuse nói “sứ thần Chúa đă báo tin cho anh rồi”
quan trọng với
Maria hơn việc Yuse đón Maria về nhà, bởi chính
Thiên Chúa làm tan đi
mọi lo sợ trong ḷng Yuse (những người yêu nhau,
họ lo về nổi buồn của
người kia nhiều hơn nghĩ về thân phận
của ḿnh), và bởi tiếng Fiat của
ḿnh là đúng đường lối Chúa chứ không
bồng bột nhất thời, ham vui như người
lớn vẫn chê giới trẻ hôm nay.
Việc Yuse đón Maria về
nhà một lần nữa nói với Maria rằng: "Thánh
Thần
sẽ ngự xuống trên bà, và quyền năng
Đấng Tối Cao sẽ rợp bóng trên bà”
(Lc 1, 35), nghĩa là kế hoạch của Thiên Chúa, chính
Người sẽ sắp xếp và ḥan thành bất
chấp những rủi ro do con người gây ra.
BÀ ELISABETH CÓ VAI TR̉ G̀ TRONG BIẾN CỐ
TRUYỀN TIN?
Biến cố truyền tin cho Đức Maria diễn
ra nhẹ nhàng và nhanh chóng. Đức
Maria chỉ có mỗi một thắc mắc (x. Lc 1, 34) và
được giải đáp (x. Lc 1,
35-37), thế là Fiat: “Này tôi là tôi tá Chúa, xin thực hiện
cho tôi như lời Ngài vừa nói” (Lc 1, 58)
Maria hoàn toàn tin vào giá trị
của lời giải thích: "Thánh Thần sẽ ngự
xuống trên bà, và quyền năng Đấng Tối Cao
sẽ rợp bóng trên bà” (Lc 1,
35a), tức tin là Đấng Tối Cao của Abraham,
của Môsê, của Đawit sẽ làm,
chứ không phải Maria sẽ phải tự làm. Sự
ưng thuận hôn nhiên và mau lẹ
như con trẻ đáp lại lời cha mẹ, như
một đối tác ứng thuận với một
đối
tác mà ḿnh đă có kinh nghiệm người đó đáng tin
tuyệt đối. Ngay lúc
ưng thuận, chắc Maria không suy nghĩ ǵ khác hơn
việc Chúa sẽ làm trên
cuộc đời ḿnh và đó là điều con cái
thần đă giả biệt ra đi th́ những tính toán,
đắng đo mới ập tới.
Việc vội vả lên đường đi thăm
viếng bà Elisabeth, người chị họ đă già
rồi mà lại đang mang thai, không đơn thuần là một
cử chỉ yêu người hay
hành động mang Chúa Yêsu đến cho người khác
như các giờ lần chuổi
chúng ta vẫn suy gẫm. Nếu v́ bác ai hay t́nh nghĩa
ruột rà, chắc Maria
đă lên đường sớm hơn, v́ bà Elisabeth đă
có thai sáu tháng, chuyện này
có lẽ Maria và gia đ́nh đă được ḍng họ
thông báo. Việc sứ thần nhắc
bà Elisabeth có thai không phải là báo tin cho
Maria biết, mà là nêu
ra một bằng chắng rằng “đối với Thiên
Chúa, không có ǵ không thể làm
được’ (Lc 1, 37). C̣n việc mang Chúa Yêsu giới
thiệu với người khác ở
hoàn cảnh vừa Fiat th́ hơi bị sớm, v́ chính lúc
đó, Maria cũng chưa
thể h́nh dung chính xác Yêsu con ḷng ḿnh là anh và sẽ như
thế nào
cách cụ thể ngoài việc nghe sứ thần nói Ngài là
Đấng Thánh, Con Đấng Tối Cao (x. Lc 1, 35)
Nhưng nếu
nói Maria chạy trốn th́ quá đáng và quá coi thường
Mẹ của
chúng ta. Đơn giản là Maria đến với bà
Elisabeth, một người đă có kinh
nghiệm về ơn Chúa và được thụ thai
bởi lời Chúa phán truyền (x. Lc 1,
11-20), để được chia sẻ với
người đồng cảnh ngộ và cùng với
người chị
vong niên tạ ơn Thiên Chúa cũng như học cách
thức ứng xử với huyền nhiệm lớn lao
này.
Điều rơ
nhất làm cho chúng ta thấy như vậy là khi nghe
những lời bộc
bạch của bà Elisabeth, Maria đă cất tiếng hát khen
Thiên Chúa (x. Lc
1, 46-55). Nếu như lời Fiat của
Maria là một lời “chín mùi” cả
tâm-ư-thân th́ bài ca Magnificat đă được cất lên
hợp tấu với sứ thần
Gabriel ngợi khen Thiên Chúa rồi. Lời
Fiat của Maria là lời một lần
cho măi măi, và chính Thiên Chúa là tác nhân làm cho lời ấy tṛn
đầy lên mỗi ngày và hiện hữu qua muôn thế
hệ.
Cách đây gần 20 năm,
nghe một sư huynh người Pháp thuộc cộng
đoàn
Teizé chia sẻ - khi nghe bà Elisabeth nói bởi đâu tôi
được thế này là
Mẹ Chúa tôi đến với tôi (x. Lc 1, 43) là lần
thứ hai Maria nghe tước
vị Mẹ Thiên Chúa chỉ cho ḿnh, lần đầu do
sứ thần Gabriel truyền tin -
tôi rất thích ư tưởng đó. Đọc kỷ
lại cả đoạn, chúng ta lại thấy bà
Elisabeth không nói một cách tùy hứng, ca tụng nhau chút xíu
cho vui,
mà trong quyền năng Chúa Thánh Thần, bà đă công bố
như thế (x. Lc 1,
41-42). Đó là cách Thiên Chúa xác nhận những
ǵ Thiên Chúa đă nói th́
Người đă làm. Chắc chắn tin Maria mang thai Con Thiên Chúa, không ai
trong loài người biết để báo trước cho
bà Elisabeth. Điều này cho thấy
chính Thiên Chúa đă dùng bà Elisabeth, một người
đang có kinh nghiệm
được Chúa viếng thăm, xác nhận kế
hoạch của Thiên Chúa đang xảy ra như những ǵ
Maria đă nghe và đă ưng thuận.
Phúc cho Maria
tin, nhưng ǵ Thiên Chúa đă nói đang được
thực hiện nơi Maria! (x. Lc 1, 45)
An Thanh, CSsR